GÜBRELER VE BESİNLER

Belirli bir ekim alanından elde edilen besin ürünlerinin veriminin arttırılması ve bu ürünlerin dayanıklılıkların sağlanması amacıyla üreticiler hep besleyici gübrelerin ve ürünleri koruma yöntemlerinin arayışı içinde olagelmişlerdir.

Buzdolabının icadından önce besinleri uzun süre koruyabilmem için tuzlama ve tütsüleme yöntemlerinden yararlanılıyordu.Günümüzde ise besinleri çok uzun süre tüketilebilir bir biçimde korumak amacıyla kurutma ve dondurma yöntemlerinden yararlanılıyor.

GÜBRELER

Milattan önce 400’lü yıllarda Yunanlı bilgin Ksenofon, bitkilerin meyvelerinin arttırılması için o bitkilere ait yaprakların köklerinin dibine gömülmelerini öğütlüyordu.Hayvanların dışkıları, kan ve kemiklerde bilinen en eski gübrelerdir.

1840 yılında Alman J.Von Liebig, ilk yapay gübreyi üretti.Liebig, hayvan kemiklerini sülfürik asitle tepkimeye soktu ve fosfat ağırlıklı bir gübre üretti.

Fosfat, bitki köklerinin ilk büyümeleri üzerinde çabuklaştırıcı etki yapar.

1898 yılında Alman bilim adamları A.Frank ve H.Caro, ilk yapay azot gübresini gerçekleştirdiler

Azot, bitkilerin yapraklarının ve yaprak saplarının gelişmelerinde etkilidir.

1926 yılında İngiliz şirketi ICI Ltd., azot, fosfat ve potastan oluşan ilk bileşik yapay gübrelerin üretimine başladı.

1960’lı yıllarda yüksek azotlu gübrelerin kullanımına başlandı.Yüzde 82 oranında azot içeren bu yapay gübreler, sıvı olarak ekili alanlara püskürtülerek kullanılıyor.

TARIM KORUMA YÖNTEMLERİ

Milattan önce 2000’li yıllarda Çinliler, portakal ağaçlarını yiyen zararlıları yok etmek amacıyla karıncalardan yararlanıyordu.

1762 yılında Mauritius’ta ekili alanlara zarar veren solucanları yok etmek amacıyla özel kuşlar yetiştiriliyordu.

1763 yılında Fransa’da toz haline getirilmiş tütünden tarımsal bitkileri tehdit eden zararlılarla mücadelede yararlanılıyordu.

1939 yılında İsviçreli P.Müller, DDT’nin böcek öldürücü özelliklerini keşfetti.

DDT, havadan püskürtülüyordu ve zararlılar dışında daha pek çok böcek ve kuşları da öldürür, insanları da etkiler.Bu yüzden bir çok ülkede yasaklanmıştır.

ŞİŞELEME VE KUTULAMA YÖNTEMLERİ

1804 yılında Fransız N.Appert, besinlerin şişelenmesi yöntemini geliştirdi.

Gıdaların Şişelenmesi: Pişirilmiş gıdalar kavanoza konur, mantar kapak hafifçe kapatılırdı.Kavanozlar ısıtılan suya sokularak bakteriler öldürülür.Sonra kapak sıkıca kapatılır.

1811 yılında İngiliz B.Donkin, ilk besin kutulama tesisini kurdu.

1855 yılında İngiliz Yates, ilk konserve açacağının patentini aldı.Daha önce konserve kutuları çekiç ve bıçak kullanılarak açılıyordu.

KURUTULMUŞ VE DONDURULMUŞ BESİNLER

19. yüzyılın başlarında İngiliz D.Edwards besinleri kaynattıktan sonra küçük deliklerden geçirip sıkıştırarak kurutma yöntemini geliştirdi.Bu işleme tabi tutulan besinler, daha sonra ısıtılmış plakalar üzerine konuyordu.Kurutulan gıdalarda, bakterilerin üremesi için gerekli olan nem bulunmadığından uzun süre tüketime hazır bir biçimde saklanabiliyordu.

1901 yılında Japon S. Kato ilk anında eriyebilen (instant) kahveyi üretti.Bu kahve, sıvı kahvenin suyunun buharlaştırılmasından sonra kalan kahvenin toz haline getirilmesi yöntemiyle elde ediliyordu.

1924 yılında Amerikalı C. Birdseye, dondurulmuş besinler üreten ilk firmayı kurdu.Besinlerin dondurulması, onların bozulma süreçlerini uzatır.Besin ne denli çabuk dondurulursa, ömrü o kadar uzun olur.

HAZIR KAHVALTILIKLAR

1829 yılında Amerikalı S.Graham, Graham Krakeri adıyla ilk kahvaltılık tahıl ürününü elde etti.

1906 yılında Amerikalı W.Kellogg, ilk kahvaltılık mısır gevreğini (kornfleks) üretti.Daha sonra bu ürün, Batı dünyasının en popüler kahvaltılığı oldu.

YAPAY GIDALAR

1869 yılında Fransız H.Mege-Mouriez, ilk margarinin patentini aldı.Bu ilk margarin, inek yağıyla krema karışımından elde edliyordu.Günümüzdeki modern margarinler ise soya yağı gibi bitkisel yağlardan elde ediliyor.

1874 yılında W.Haarman ve F. Tiemann adlı Almanlar, vanilya tanelerinden vanilya tozu elde etmeyi başardılar.

1930’lu yıllarda Amerikalı R.Boyer, et yerine geçebilecek ilk yapay gıdayı üretti.R.Boyer, bu ürünü soya fasulyelerinden elde etti.